Ερώτηση Κατάλληλη βάρκα για τις θαλασσινές εξορμήσεις μας?

Το πρώτο ερώτημα στο οποίο θα πρέπει να απαντήσει ο ερασιτέχνης ψαράς όταν θα ξεκινήσει να σκέπτεται την αγορά σκάφους, είναι αν θα επιλέξει ξύλινο ή πλαστικό. Ο διαχωρισμός των σκαφών σε αυτές τις δυο μεγάλες κατηγορίες είναι πολύ σαφής, γιατί οι διαφορές μεταξύ τους είναι πάρα πολλές και πολύ σημαντικές:
Θα ξεκινήσω μια πρώτη καταγραφή των αντίστοιχων προτερημάτων και μειονεκτημάτων των ξύλινων σκαφών και όποιος έχει να προσθέσει, να αφαιρέσει ή να παρατηρήσει κάτι ας το κάνει, ώστε να προχωρήσει και να εμπλουτισθεί η συζήτηση.

Σημείωση: Όλες οι αναφορές θα αφορούν καινούργια και όχι μεταχειρισμένα σκάφη. Η περίπτωση αγοράς μεταχειρισμένου θα αναλυθεί σε επόμενο στάδιο.

Τα ξύλινα σκάφη στα οποία θα αναφερθώ είναι τρεχαντήρια, γαΐτες, παπαδιές, γιάλες, λίμπερτι, καραβόσκαρα κ.λ.π.

Προτερήματα:
- Είναι στην πλειοψηφία τους σκάφη βαριά, εκτοπίσματος και για το λόγο αυτόν ιδιαίτερα σταθερά και ασφαλή ως προς τη συμπεριφορά τους στη θάλασσα. Κανένα αντίγραφό τους σε πλαστική έκδοση δεν στάθηκε μέχρι σήμερα δυνατό να συναγωνιστεί στο ελάχιστο σε πλεύση τον ξύλινο σωσία του. Η πιο πετυχημένη πλαστική απομίμηση ξύλινου σκάφους που γνωρίζω είναι το αντίγραφο της Υδραίικης γιάλας ή γυαλένιας που κατασκεύασε και παρήγαγε μαζικά πριν πολλά χρόνια το Ναυπηγείο «Νικήτα» σε τέσσερις τύπους, σήμερα όμως το μοντέλο αυτό έχει αποσυρθεί.
- Όσοι προτιμούν αυτά τα σκάφη έλκονται κυρίως από την αισθητική τους η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις είναι εξαιρετική και αποτυπώνει παραδοσιακές τεχνικές των Ελλήνων καραβομαραγκών ελάχιστοι των οποίων έχουν απομείνει πλέον.
- Το κάθε σκάφος είναι μοναδικό σχεδόν σε όλα του τα χαρακτηριστικά, πράγμα που μερικούς μπορεί να τους ενδιαφέρει.
- Εφόσον η κατασκευή τους έχει γίνει με υλικά υψηλών προδιαγραφών (τα καλύτερα σήμερα κατασκευάζονται με το αφρικάνικης προέλευσης ξύλο ιρόκο) και η συντήρησή τους τελείται ανελλιπώς, τα σκάφη αυτά έχουν εξαιρετικά μεγάλο χρόνο ζωής.
- Με δεδομένη την κίνηση της πλειοψηφίας αυτών των σκαφών με εσωλέμβιες πετρελαιομηχανές, η δαπάνη σε καύσιμα και συντήρηση των μηχανών τους είναι κατά πολύ οικονομικότερη των αντίστοιχων των πλαστικών σκαφών που φέρουν εξωλέμβιες μηχανές.

Μειονεκτήματα:
- Δεν υπάρχουν έτοιμα ξύλινα σκάφη ώστε να τα δεις και να επιλέξεις, αλλά κατασκευάζονται συνήθως μόνο κατόπιν παραγγελίας.
- Όσοι έχουν προχωρήσει σε τέτοιου είδους αγορά / παραγγελία γνωρίζουν ότι η προσυμφωνημένη τιμή συνήθως … καταπατείται, με αποτέλεσμα τίποτα να μην εξασφαλίζει το ύψος του τελικού κόστους.
- Το ίδιο ισχύει και ως προς το προσυμφωνημένο χρονοδιάγραμμα της κατασκευής, το οποίο ακολουθεί και αυτό τα … «ελληνικά» πρότυπα. Η παραγγελία κατασκευής ενός τέτοιου σκάφους μπορεί να καταλήξει σε οδυνηρή περιπέτεια, αν ο φορέας κατασκευής δεν είναι κάποιο μεγάλο και σοβαρό ναυπηγείο, από τα ελάχιστα που έχουν απομείνει.
- Το κόστος τους είναι πολύ μεγαλύτερο από τα αντίστοιχα παραπλήσιου τύπου πλαστικά και ποτέ δεν είναι σαφώς προκαθορισμένο, γιατί εξαρτάται από πολλούς παράγοντες που συνήθως μεταβάλλονται στη φάση της κατασκευής.
- Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των σκαφών κινείται αποκλειστικά με βαριές εσωλέμβιες μηχανές, ενώ ελάχιστα είναι τα σκαριά που μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητες μεγαλύτερες των 10 μιλίων / ώρα. Η συνήθης ταχύτητα πορείας στα μέσου μεγέθους 5-6 μέτρων είναι τόσα μίλια όσα και τα μέτρα του μήκους τους.
- Το σοβαρότερο όμως μειονέκτημα αυτών των σκαφών, που κατά τη γνώμη μου τα καθιστά εντελώς ακατάλληλα για τους ερασιτέχνες, είναι οι πολύ αυξημένες ανάγκες συντήρησης του σκάφους (όχι της μηχανής) η παράλειψη της οποίας μπορεί και να το καταστρέψει τελείως. Η συντήρησή τους συνίσταται σε σχολαστικό τρίψιμο της γάστρας περίπου ανά 6μηνο, το βάψιμό της με μουράβιες, ενώ βάψιμο πρέπει να γίνεται και στο υπόλοιπο μέρος του σκάφους σε αραιότερα μεν αλλά όχι κατά πολύ διαστήματα. Σε ακόμη αραιότερα διαστήματα (συνήθως ανά 5-6 χρόνια) απαιτείται «κάψιμο» τους σκάφους ώστε να αφαιρούνται οι παλιές μπογιές, το οποίο ακολουθεί καλαφάτισμα, στοκάρισμα, μινιάρισμα κ.λ.π., εργασίες πολύ ακριβές αλλά απολύτως απαραίτητες.
- Λόγω του μεγάλου βάρους τους δύσκολα τα σκάφη αυτά μεταφέρονται με τρέιλερ όπως τα πλαστικά, ενώ για λόγους συντήρησης του ξύλου δεν πρέπει να βγαίνουν για πολύ καιρό από τη θάλασσα, γιατί το ξύλο ξεραίνεται και προκαλούνται διάφορα σοβαρά προβλήματα. Για τον ίδιο λόγο ο ιδιοκτήτης πρέπει να φροντίζει να καταβρέχει ταχτικά τα μέρη του σκάφους που δεν βρέχονται από τη θάλασσα και άρα να είναι διαρκώς παρών.

Συμπέρασμα:
Κατά τη γνώμη μου οι μόνοι ερασιτέχνες που μπορούν να έχουν τέτοια σκάφη είναι αυτοί που δεν απαιτούν μεγάλες ταχύτητες και έχουν στη διάθεσή τους πάρα πολύ χρόνο και χρήμα για να μπορούν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις αυξημένου κόστους αγοράς και συντήρησης.
Εφόσον ισχύουν αυτές οι προϋποθέσεις, και μόνο σε αυτή την περίπτωση, τα σκάφη αυτά είναι μακράν τα καλύτερα.

Στην επόμενη ανάρτησή μου θα ακολουθήσει αντίστοιχη περιγραφή των πλαστικών σκαφών και σύγκρισή τους με τα ξύλινα.

Τα πλαστικά σκάφη:

Η κατασκευή πλαστικών σκαφών στην Ελλάδα γενικεύτηκε περίπου από τις αρχές της 10ετίας του 1970, αρχικά με αντιγραφές μικρών ξύλινων σκαφών του τύπου παπαδιά. Οι εξελίξεις, από τότε μέχρι σήμερα, αφορούν κυρίως την προσπάθεια επίτευξης όλο και μεγαλύτερων ταχυτήτων και γι’ αυτό οι περισσότερες βελτιώσεις αφορούν κυρίως το ύφαλο μέρος του σκάφους και λιγότερο το πάνω από την ισαλογραμμή.
Στην πορεία στις επιλογές του ερασιτέχνη ψαρά προστέθηκε και η επιλογή των φουσκωτών, τα οποία όμως έπαψαν να είναι αμιγώς φουσκωτά και έγιναν κάτι μεταξύ φουσκωτού και πλαστικού, αφού το μέρος τους που έρχεται σε επαφή με την θάλασσα (γάστρα) έπαψε να είναι … φουσκωτό και έγινε ολοκληρωτικά πλαστικό.
Τα πλαστικά σκάφη που μπορεί ένας ερασιτέχνης να χρησιμοποιήσει είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία μήκους έως 7-8 μέτρων το πολύ. Από αυτό το μέγεθος και πάνω μιλάμε πλέον για κρουαζερόπλοια και όχι για σκάφη ερασιτεχνικής αλιείας.

Τα προτερήματα:
- Το βασικό προτέρημα των πλαστικών σκαφών είναι το μειωμένο βάρος τους, που δίνει δυνατότητα στον ιδιοκτήτη να τα ρίχνει στη θάλασσα σχεδόν πριν το κάθε ψάρεμα, αποφεύγοντας έτσι και τα προβλήματα ελλιμενισμού (κόστος, κίνδυνος κλοπής), αλλά και μειώνοντας δραστικά τις φθορές και επομένως την ανάγκη συντήρησης του σκάφους. Το χαρακτηριστικό αυτό συμβάλλει βέβαια και στην αύξηση της ταχυτήτας που μπορούν να αναπτύσσουν.
- Το επόμενο σημαντικό προτέρημα είναι η δυνατότητα ανάπτυξης μεγάλων ταχυτήτων, η οποία εκτός από την χωρική εμβέλεια, αυξάνει σε μεγάλο βαθμό και την ασφάλεια έναντι των καιρικών συνθηκών. Σήμερα ένα μέσου μεγέθους πλαστικό σκάφος, εξοπλισμένο με δύο εξωλέμβιες μηχανές, όχι κατ’ ανάγκην ίδιου μεγέθους, μπορεί θεωρητικά να ψαρέψει σε όλη την Επικράτεια, αφού μπορεί με άνεση να μεταφέρεται παντού, με πολύ υψηλά στάνταρ ασφάλειας, αφού δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσει άσχημες καιρικές συνθήκες τις οποίες έχει τη δυνατότητα να αποφεύγει, βάζοντάς το απλά στα … πόδια.
- Η … φουσκωτή έκδοση των πλαστικών σκαφών προσφέρει και μια ακόμη δυνατότητα ασφάλειας αν συνυπολογισθεί το γεγονός ότι αυτά τα σκάφη είναι πρακτικά αβύθιστα σε αντίθεση με τα απλά που δεν έχουν όλα αυτή τη δυνατότητα, αν και οι κατασκευαστές τους υποστηρίζουν το αντίθετο.
- Ως πλεονέκτημα θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε και την άνεση χώρων που προσφέρει το πλαστικό σκάφος, μόνο όμως όταν κινείται με εξωλέμβια μηχανή, γιατί αυτό δεν ισχύει στην περίπτωση που η επιλογή για την κίνησή τους είναι η εσωλέμβια, πράγμα που προτιμάται από όλο και περισσότερους τον τελευταίο καιρό, κυρίως λόγω της εξέλιξης των πετρελαιοκινητήρων.

Τα μειονεκτήματα:
- Η δυνατότητα ανάπτυξης μεγάλων ταχυτήτων έχει και τις … συνέπειές της, που είναι κυρίως η ελλειμματική ευστάθεια των σκαφών αυτών, λόγω του τρόπου κατανομής των βαρών στο κήτος τους, η οποία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτήν των ξύλινων σκαφών.
- Χωρίς τις μηχανές τους, τα πλαστικά σκάφη, είναι ουσιαστικά ένα … «τίποτα» μέσα στη θάλασσα, αφού λόγω της ελαφρά τους κατασκευής παρασύρονται σε τέτοιο βαθμό από τους ανέμους ώστε να χαρακτηρίζονται ως ολικά ακυβέρνητα και επομένως έρμαια της τύχης. Στο σημείο αυτό σημαντικό πλεονέκτημα έχουν τα φουσκωτά, τα οποία χωρίς τις μηχανές τους είναι μεν ομοίως ακυβέρνητα, ταυτόχρονα όμως είναι και πρακτικά αβύθιστα, αφού στην ουσία το όλο σκάφος είναι ένα μεγάλο … σωσίβιο.

Συμπέρασμα:
Συνεκτιμώντας τα χαρακτηριστικά των πλαστικών σκαφών, θεωρώ ότι συνιστούν λογικότερη επιλογή για τους ερασιτέχνες ψαράδες, κυρίως αυτούς που δεν έχουν δυνατότητα να ψαρεύουν ταχτικά, αλλά σε αραιά χρονικά διαστήματα.
Περισσότερη ανάλυση όμως θα κάνω στην επόμενη ανάρτησή μου, που θα αφορά τη σύγκριση των δύο αυτών κατηγοριών.