Ερώτηση Μιά βραδυά στο "ΑΠΤΑΛΙΚΟ"

Τσιφτετέλι

Αντικριστός αυτοσχεδιαζόμενος χορός στα 2/4, με προέλευση από την Ανατολή. Τον χορεύουν ζευγάρια. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι πρόκειται για τον αρχαιοελληνικό άσεμνο χορό "κόρδακα", ενώ άλλοι προσπαθούν να τεκμηριώσουν την καταγωγή του στην Κεντρική Ασία. H ετυμολογία του προέρχεται από το ότι παιζόταν κάποτε σε διπλή (τσιφτέ) χορδή (τέλι). Δηλαδή, οι παλιοί Ανατολίτες μουσικοί τοποθετούσαν τις 2 ψηλότερες χορδές του βιολιού κοντά-κοντά και τις χόρδιζαν στην ίδια νότα με διαφορά οκτάβας (συνήθως ρε΄-ρε΄΄) ώστε η μελωδία να παίζεται με οκτάβες και να ηχεί ενισχυμένη («Tschifte-Telli»). Aπό όλους τους ρεμπέτικους χορούς, μόνο στο «τσιφτετέλι» χαμογελούν(!) και μόνο εδώ υπάρχει αισθησιασμός. Ετσι, όταν χορεύεται από γυναίκα "σόλο", αυτό γίνεται πάνω σε τραπέζι γεμάτο πιάτα (για να μην μπορεί να κάνει βηματισμούς, αλλά μόνο να σείει το στήθος, τη μέση και τους γλουτούς...) ενώ η παρέα συνοδεύει με ρυθμικά παλαμάκια. Όταν η ρυθμική αγωγή του χορού είναι σε 4/4, το συνοδευτικό ρυθμικό σχήμα εμφανίζεται συνήθως ως: 1/8-2/16+2/8+2/8+1/4.

από το "Λεξικό της Ελληνικής Μουσικής"
του Τ. Καλογερόπουλου




Xορός Oριεντάλ

Ο χορός οριεντάλ (η χορός της κοιλιάς, όπως είναι ως επι το πλείστον γνωστός στον δυτικό κόσμο) είναι ο κατ' εξοχήν χορός της ανατολής. Η ιστορία του χάνεται στα βάθη των αιώνων. Σύμφωνα με διάφορες θεωρίες προέρχεται από τις τελετουργίες γονιμότητας της κεντρικής Αφρικής ή από τις τελετουργίες προς τιμήν των Θεών της γονιμότητας (όπως η Αστάρτη, η Αφροδίτη κλπ) της μέσης Ανατολής και της Μεσογείου. Στη σημερινή του μορφή είναι κυρίως διαδεδομένος στον αραβικό χώρο, καθώς και στην Τουρκία, Ελλάδα, Βαλκάνια, Περσία και σε ορισμένες περιοχές της Ινδίας.

Παρότι φαινομενικά ο χορός της κοιλιάς είναι αρκετά ελεύθερος, στην πραγματικότητα διέπεται από αυστηρούς κανόνες, και ειναι εκτελεστικά ιδιαίτερα δύσκολος.

Υπάρχουν πολλά είδη χορού της κοιλιάς, ανάλογα με τη μουσική, την προέλευση και το επιθυμητό αισθητικό αποτέλεσμα.


Αίγυπτος

Στην Αίγυπτο συναντάμε την μεγαλύτερη ποικιλία διαφορετικών χορών που χωρούν κάτω από την ομπρέλα 'οριεντάλ, από τα παραδοσιακά είδη έως τη σύγχρονη μορφή του χορού της κοιλιάς. Χαρακτηριστική είναι η κατά κόρον κατακερμάτιση (διαχωρισμός) του σώματος.

Από το Raks el Baladi, Raks el Asaya, Raks el Semandan έως τις πιο σύγχρονες μορφές η χάρη στην κίνηση είναι πάντα παρούσα.

Βασικές κατηγορίες Αιγυπτιακού χορού

    * Raqs Sharqi μεταφράζεται ως "Ο χορός της Ανατολής" ή "Oriental". Τεχνικά μόνο οι Αιγυπτιακοί χοροί ονομάζονται έτσι. Ο χορός είναι προ-ισλαμικός και είναι μια παράδοση η οποία εξελίσεται μέσα στους αιώνες. Κάποιοι πιστεύουν ότι ξεκίνησε από την λατρεία της Θεάς Ίσιδας. Στην σημερινή του μορφή ωστόσο το Raqs Sharqi περιέχει και πολλά στοιχεία από δυτικούς χορούς, όπως μπαλλέτο (κλασσικό και μοντέρνο) και λατινοαμερικάνικους χορούς. Σε αυτή τη μορφή εξελίχθηκε κυρίως στα μεγάλα νάιτ κλάμπ του Κάιρο απο τη δεκαετία του τριάντα και μετά (και εξακολουθεί να εξελίσσεται μέχρι σήμερα)Αυτοσχεδιασμοί χρησιμοποιούνται σε μεγάλη συχνότητα, και είναι εκπληκτικά όμορφο να δεί κάποιος "κόντρα" χορεύτριας με μουσικό που παίζει τουμπερλέκι. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα του Raqs Sharqi είναι η απόλυτη αρμονία της κίνησης με την μουσική. Η μουσική είναι περίπλοκη, οι ρυθμοί αλλάζουν συνεχώς και η χορεύτρια εκφράζει απόλυτα τη μουσική με τις κινήσεις της. Η κυρίως τέχνη στο αιγυπτιακό στύλ, είναι το να μπορεί η χορεύτρια να κάνει ορατή τη μουσική με το σωμα σας.

    * Sha'abiyya ο παραδοσιακός χορός των Φελλάχων (κάτοικοι της επαρχίας), συχνά ως γιορτή στην διάρκεια γάμων. Διαφορετικές κοινότητες χρησιμοποιούν διαφορετικά βήματα, αλλά υπάρχουν κάποια συγκεκριμένα στυλ όπως το Saaidi από την Ανω Αίγυπτο. Οι μουσικοί του Νείλου παραδοσιακή μουσική με όργανα όπως, mizmar, tabla, arghul και rababa. Το στυλ του χορού είναι χαλαρό με πολλά "τρέμουλα" (γνωστά ως shimmies).

    * Το Ghawazee είναι πιο δυναμικό με γρήγορες στροφές και πιο αρσενικό αίσθημα. Η μουσική Saiidi επίσης χορεύεται από άντρες με ραβδιά.

    * Baladi ή Beledi θα μπορούσαμε να πούμε από την χώρα, είναι ένα αστικοποιημένο στυλ χορού που αναπτύχθηκε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα στο Κάιρο, από τους εγχώριους μετανάστες. Η μουσική έγινε πιο εκλεπτυσμένη και όργανα όπως το ακορντεόν προστέθηκαν. Το Baladi θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η εξέλιξη των χορών της ενδοχώρας της Αιγύπτου. Περισσότερες κινήσεις, εντυπωσιακότερα κουστούμια και ποικιλία στα βήματα. Υπάρχει ένας "δρόμος" στην μουσική. Το "Achra Baladi" είναι μια παραδοσιακή μορφή της μουσικής όπου μουσικοί παίζουν live. Ξεκινάει με εισαγωγή, ταξίμι, awaadi (τουμπερλέκι, όργανα και χορεύτρια μαζί) και το tet όταν η ταχύτητα των τουμπερλεκίων πλησιάζει στο τέλος του κομματιού.

Tουρκία

Η Τουρκική μορφή του χορού της κοιλιάς χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη κίνηση μέσα στον χώρο, χαμήλωμα στο πάτωμα, με εντυπωσιακές φιγούρες έως παραδοσιακές μορφές κοντά στον ελληνικό καρτσιλαμά και τον χορό γάμου με τα κουτάλια και μέσα στο ταψί. Μπορούμε να δούμε από πολύ αργές κινήσεις και ρυθμούς έως πολύ γρήγορους στροβιλισμούς. Σε γενικές γραμμές όμως περιέχει ο τούρκικος χορός της κοιλιάς πολύ λιγότερες κινήσεις απο τον αιγυπτιακό καθώς και η μουσική, με την οποία χορεύται, είναι πολύ πιο απλή στη δομή της απο την αραβική μουσική του αντίστοιχου αιγυπτιακού στύλ.

Λίβανος

Η χάρη και η θηλυκότητα σε όλο της το μεγαλείο. Η μελωδία ανταμώνει την κίνηση και το θέαμα είναι εκπληκτικό και ρέει. Παραδοσιακοί ρυθμοί και μορφές χορού δίνουν την διαφορετικότητα όπως το Debke. Το λιβανέζικο στύλ μοιάζει πολύ με το αιγυπτιακό, αλλά είναι περισσότερο δυναμικό και οι χορεύτριες κινούνται περισσότερο στον χώρο.

Σαουδική Αραβία, Κουβέιτ, Υεμένη (Περσικός Κόλπος)

Khaleegi είναι είδος χορού από τον ευρύτερο χώρο του Περσικού Κόλπου. Μια μακριά χρυσοποίκιλτη "ρόμπα" είναι το κοστούμι. Μικρά βήματα, μικρές κινήσεις των χεριών, στο πλάι και μπροστά στο στήθος, αλλά βασικά η κίνηση των μαλλιών είναι αυτή που δημιουργεί την μαγική εικόνα. Το Bandari είναι αρκετά κοντά με το Khaleegi, αλλά πιο συντηριτικό στο ντύσιμο. Οι γυναίκες φοράνε φερεντζέ με φιλτραρισμένο ύφασμα μπροστά. Ο χορός είναι ενεργητικός και δυνατός.

Ιράν (Περσία)

Μπορεί να είναι ενεργητικός χορός όπως και πιο λυρικός και όμορφος. Τα μάτια είναι πολύ σημαντικά, οι γοφοί χρησιμοποιούνται πολύ λιγότερο από ότι τα χέρια και ο κορμός. Στροφές χρησιμοποιούνται αρκετά όπως και χορός στο πάτωμα.

Μαρόκο

Φολκορικό είδος χορού με κινήσεις που αναπαριστούν καθημερινές δραστηριότητες, όπως τίναγμα χαλιών, φυτεύοντας σπόρους και χαϊδεύοντας τον ήλιο. Πολλά βήματα των Αιγυπτιακών χορών χρησιμοποιούνται από τους μαροκινούς. Το Schikhatt αρχικά χορευόταν σαν χορός πριν τον γάμο. Η Guedra είναι trance πνευματικός χορός που εκτελείται από γυναίκα καθησμένη στα γόνατά της. Χρησιμοποιεί συγκεκριμένες κινήσεις με τα χέρια για να δώσει ευχές. Ξεκινάει να χορεύει όρθια, πέφτει στα γόνατα και μπορεί να συνεχιστεί για ώρες.

Αλγερία

Περιλαμβάνει κινήσεις που συναντάμε και στους Αιγυπτιακούς χορούς όπως shimmies, κύκλους γοφών και πτώσεις γοφών. Υπάρχει ισχυρή επιροή από τους Ανδαλουσιάνικους χορούς (Φλαμένκο) οι οποίες φαίνονται στις κινήσεις των χεριών περισσότερο. Ο Αmel Tafsout είναι ένας αλγερινός χορευτής ο οποίος ειδικεύεται στο Maghreb χορό.

Τυνησία

Έχει την τάση να είναι πιο φοκλορικός με κινήσεις που δεν συναντούνται σε άλλες χώρες συχνά. Οι χορεύτριες μιμούνται κινήσεις της καθημερινότητας, φυτεύοντας, μαγειρεύοντας κ.λπ. Στροφές του γοφού μπροστά και πίσω είναι συχνές. Ο ρυθμός είναι συχνά δύσκολος για χορευτές που έχουν συνηθήσει στους αιγυπτιακούς ή τούρκικους ρυθμούς. Αξίζει όμως την προσπάθεια "αν" βρούμε κάποιον που πραγματικά το ξέρει να το μάθουμε. Πιθανότατα στην ίδια την Τυνησία.

Ελλάδα

Το γνωστό σε όλους μας "τσιφτετέλι", απομεινάρι της 400ετούς κατοχής του Ελληνικού χώρου από τους Τούρκους, που επανεισάχθηκε μαζί με τα γνωστά και ως "Σμυρνέικα Τραγούδια" μετά την καταστροφή της Σμύρνης, θα μπορούσε να θεωρηθεί η ελαφρά μορφή του χορού της κοιλιάς. Χαρακτηρίζεται από ελεύθερη μορφή κίνησης σύμφωνα με τον ρυθμό, χωρίς συγκεκριμένους κανόνες.

Zεϊμπέκικος

O ζεϊμπέκικος προέρχεται από μια παλιά θρακο-φρυγική φυλή της Μικράς Ασίας, τους Ζεϊμπέκηδες, που ήταν επαγγελματίες πολεμιστές. Ο ζεϊμπέκικος είναι ο χορός των χορών και χορευόταν παλιότερα μόνο από άνδρες και μάλιστα με τη στολή και τα όπλα τους. Μετά το 1922 ο ζεϊμπέκικος διαδόθηκε από τους πρόσφυγες στην ηπειρωτική Ελλάδα και βαθμιαία επικράτησε ως ο κατεξοχήν ρεμπέτικος χορός. Είναι μοναχικός χορός και τον χαρακτηρίζει εσωτερικότητα, δεν έχει πολλές κινήσεις και βήματα, δεν χρειάζεται ολόκληρη πίστα (φτάνει μόνο ένα τετραγωνικό μέτρο γης) και προσφέρει πολλές δυνατότητες για διάφορες αυτοσχέδιες φιγούρες.
Εκφράζει αισθήματα μελαγχολίας και μοναξιάς, ταπείνωσης αλλά και αναβίωσης. Ο κάθε ρεμπέτης έχει τις δικές του φιγούρες, απολύτως προσωπικές, με τις οποίες εκφράζεται. Ο κάθε ρεμπέτης χορεύει ένα συγκεκριμένο τραγούδι, και μόνο μια φορά. Εκείνος που θα αποτολμήσει να διακόψει έναν ρεμπέτη, που χορεύει ζεϊμπέκικο, παίζει με τον θάνατο. Από εδώ ξεκίνησε ο θεσμός της παραγγελιάς.

Y.Γ. Υπάρχει και ο Τουρκικός χορός "Ζεϊμπέκ" ο οποίος όμως δεν σχετίζεται ρυθμικά με το Ζεϊμπέκικο, είναι μια μορφή αργού τσιφτετελιού

Υ.Γ. 2 Υπάρχει και μια άλλη εκδοχή για το Ζεϊμπέκικο, η οποία υποστηρίζει ότι έχει αρχαία Θρακική προέλευση και σχετίζεται με τα Βακχικά μυστήρια. Δυστυχώς δεν μπόρεσα να την βρω για να την παραθέσω.

Zεϊμπέκικος

O ζεϊμπέκικος προέρχεται από μια παλιά θρακο-φρυγική φυλή της Μικράς Ασίας, τους Ζεϊμπέκηδες, που ήταν επαγγελματίες πολεμιστές. Ο ζεϊμπέκικος είναι ο χορός των χορών και χορευόταν παλιότερα μόνο από άνδρες και μάλιστα με τη στολή και τα όπλα τους. Μετά το 1922 ο ζεϊμπέκικος διαδόθηκε από τους πρόσφυγες στην ηπειρωτική Ελλάδα και βαθμιαία επικράτησε ως ο κατεξοχήν ρεμπέτικος χορός. Είναι μοναχικός χορός και τον χαρακτηρίζει εσωτερικότητα, δεν έχει πολλές κινήσεις και βήματα, δεν χρειάζεται ολόκληρη πίστα (φτάνει μόνο ένα τετραγωνικό μέτρο γης) και προσφέρει πολλές δυνατότητες για διάφορες αυτοσχέδιες φιγούρες.
Εκφράζει αισθήματα μελαγχολίας και μοναξιάς, ταπείνωσης αλλά και αναβίωσης. Ο κάθε ρεμπέτης έχει τις δικές του φιγούρες, απολύτως προσωπικές, με τις οποίες εκφράζεται. Ο κάθε ρεμπέτης χορεύει ένα συγκεκριμένο τραγούδι, και μόνο μια φορά. Εκείνος που θα αποτολμήσει να διακόψει έναν ρεμπέτη, που χορεύει ζεϊμπέκικο, παίζει με τον θάνατο. Από εδώ ξεκίνησε ο θεσμός της παραγγελιάς.

Αντε εσύ τώρα , να βλέπεις την πάσα μία ......Λούλα να χορεύει......Φοίβο και ....Καρβέλα !!!

* Πλατεία  Ηρώων: στα στέκια των κουτσαβάκηδων. Στα καφενεία που υπήρχαν -όπως και σήμερα- γύρω από την πλατεία έπιναν τον καφέ τους οι sui generis τύποι της εποχής, με την ελπίδα να συναντήσουν κάποιον εργοδότη. Το πρώτο παρατσούκλι που τους «κόλλησαν» ήταν κουτσαβάκια, από το όνομα του δεκανέα Δημήτρη Κουτσαβάκη, ο οποίος είχε αδυναμία στους καβγάδες.

Μίλτο,

Αυτό σχετικά με την προέλευση του "Κουτσαβάκη" δεν το έχω ξανακούσει. Αυτό που γνωρίζω είναι ότι προέρχεται από την λέξη "κούτσαβλος". Δεδομένου του χαρακτηριστικού περπατήματος που έχει ο "κούτσαβλος" βγήκαν τα "κουτσαβάκια" λόγω του ότι περπατούσαν "μάγκικα"

Η μαγκιά κουτσαίνει !

Φιλικά,

οι επαρχιες της νοτιας πολεποννησου ηταν τρεις επαρχια μεσσηνης επαρχια αυοιας επαρχια λακωνιας καποια στιγμη η επαρχια αυοιας  που ηταν ο ορεινος ογκος του ταυγετου καταργηθηκε και πηρε την μιση η λακωνια  και την μιση η μεσσηνια  οι μισοαυοιτες  λοιπον πουλαγανε μαγκια οταν κατεβαιναν στην καλαματα η ερμηνεια ειναι απο γνωστο μου λαογραφο μισοαυοιτες- κουτσοαυοιτες- κουτσαβακια γιαννης

  συγνωμη για το λαθος το ορθογραφικο το σωστο ειναι επαρχια αβιας

Ο κάθε ρεμπέτης χορεύει ένα συγκεκριμένο τραγούδι, και μόνο μια φορά. Εκείνος που θα αποτολμήσει να διακόψει έναν ρεμπέτη, που χορεύει ζεϊμπέκικο, παίζει με τον θάνατο. Από εδώ ξεκίνησε ο θεσμός της παραγγελιάς.

Ακριβώς έτσι είναι. Όταν βρεθείτε σε κάποιο μαγαζί και τύχει να χορέψει ζεϊμπέκικο ένας μεγαλύτερος σε ηλικία, παρατηρήστε που έχει τα χέρια του και πόσο χώρο από την πίστα χρησιμοποιεί.
Θα δείτε λοιπόν ότι κρατά τα χέρια του χαμηλά κοντά στο ζωνάρι του γατί εκεί είχαν πάντα οι λεβέντες το μαχαίρι. Έτσι αν κάποιος διέκοπτε τον χορό του είχε την ΄ αμεσότητα ΄΄ να τραβήξει το μαχαίρι και να λυθεί η αμφισβήτηση!!!!
Πάντα χορεύουν γύρω από τον άξονα τους σχεδόν στο ίδιο μέρος (στακάτο) με αργά και βαριά βήματα και το μόνο που θα κάνουν είναι να ρίξουν ένα χτύπημα στη γη. Εκφράζουν το συναίσθημα τους με το κορμί τους και όχι με κολοτούμπες και αέρινα ψαλίδια και άλλες φιγούρες. Ο χορός τους σου εμπνέει σχεδόν δέος άλλα και φόβο ανάλογα με το τι αισθάνεται ο χορευτής. Ο φίλος μου ο ΄΄παππούς΄΄ (Νίκο - nzon τον ξέρεις εσύ) δεν θέλει παλαμάκια κατά την διάρκεια του χορού του αλλά στο τέλος αν νοιώθεις κάτι ένα κέρασμα αρκεί.
Παρατηρήστε το και θα καταλάβετε.
Απο προσωπική εμπειρία.......

Γιάννη
Διάβασε και το πόστ Νο 15 του παρόντος.

Σωστός Μίλτο, Σωστός 

                      ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές (*), πλέον από το συγκεκριμένο μαγαζί οι πελάτες φεύγουν με...    βάρκα. Κατά την έξοδο μοιράζονται δραμαμίνες. 

ΥΓ. Είναι καλά στο πίσω κάθισμα;  

(*) Λόγω δημοσιογραφικού απόρρητου  δεν μπορώ να αποκαλύψω τις πηγές.