Ερώτηση Νέα που ενδιαφέρουν όλους μας

Ύφαλοι Ασβεστολιθικών Ροδοφυκών: Οι ύφαλοι της Μεσογείου

Οι ύφαλοι ασβεστολιθικών ροδοφυκών, γνωστοί και ως «τραγάνα», αποτελούν ίσως το πιο καλά κρυμμένο μυστικό της Μεσογείου, (γεγονός που οδήγησε εν μέρει στην παραμέλησή τους ως προς τις ενέργειες προστασίας τους). Αυτά τα ενδιαιτήματα στηρίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα, είναι ιδιαιτέρως παραγωγικά και επομένως διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παραγωγικότητα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Ωστόσο, απειλούνται από τις καταστροφικές αλιευτικές πρακτικές, και κυρίως από τη χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων όπως η μηχανότρατες. Δυστυχώς στην Ελλάδα σήμερα είναι νόμιμη η αλιεία με μηχανότρατα σε αυτά τα ενδιαιτήματα, καθώς δεν έχουν χαρτογραφηθεί οι περιοχές τους, κι έτσι είναι αδύνατον να καθοριστούν αλιευτικά πεδία και να εφαρμοστούν μέτρα διαχείρισης και προστασίας.
Η υποβάθμισή τους είναι πολύ ανησυχητική εξαιτίας του πολύ αργού ρυθμού ανάπτυξής τους (0.006 – 0.83 μμ/χρόνο). Σύμφωνα με μελέτες, η ηλικία των υφάλων κυμαίνεται από 520 σε 7760 χρόνια και επομένως, σε περίπτωση καταστροφής τους, χρειάζονται χιλιάδες χρόνια για να επανακάμψουν. Οι ύφαλοι ασβεστολιθικών ροδοφυκών σχηματίζονται από κόκκινα φύκη της οικογένειας Corallinaceae, τα οποία παράγουν έναν σκελετό από ανθρακικό ασβέστιο που αποτελεί τη βασική δομή του υφάλου. Συναντώνται σε περιοχές αμυδρά φωτισμένες, και στο Αιγαίο συνήθως βρίσκονται σε βάθη 70 – 90 μέτρων και σε μερικές περιπτώσεις έως και 160 μέτρα. Στην δυτική Μεσόγειο εμφανίζονται και σε πιο ρηχά νερά.


Σημασία

Οι ύφαλοι ασβεστολιθικών ροδοφυκών είναι περιοχές εξαιρετικά υψηλής βιοποικιλότητας, μόλις δεύτεροι στη σειρά σε βιοποικιλότητα στη Μεσόγειο μετά τα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας. Παρουσιάζουν συχνά ένα εντυπωσιακό θέαμα, καθώς τα κοραλλιογενή φύκη καλύπτονται από γοργόνια, κοράλλια και μια μεγάλη ποικιλία σπόγγων και άλλων οργανισμών. Υπολογίζεται πως περίπου 1666 είδη, συμπεριλαμβανομένων 300 ειδών φυκών, 1200 ειδών ασπόνδυλων και πάνω από 100 είδη ψαριών διαβιούν στους υφάλους ασβεστολιθικών ροδοφυκών. Οι ύφαλοι αποτελούν αλιευτικά πεδία εξαιρετικής σημασίας, όπως και σημαντικό ενδιαίτημα για ορισμένα απειλούμενα είδη, μεταξύ αυτών και το κόκκινο κοράλλι, Corallium rubrum, είδος με υψηλή εμπορική αξία. Κάποια από τα σημαντικότερα απειλούμενα είδη που βρίσκουν καταφύγιο στους υφάλους ασβεστολιθικών ροδοφυκών είναι τα γοργόνια, ένα πολύ σπάνιο μαύρο κοράλλι (Gerardia savaglia), καθώς και ο Ροφός (Epinephelus marginatus).

Απειλές

1. Αλιεία: Οι ύφαλοι ασβεστολιθικών ροδοφυκών κινδυνεύουν από καταστροφικές αλιευτικές πρακτικές. Η χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων όπως, μηχανότρατες και δράγες, μπορεί να προκαλέσει δραματικές, μη- αναστρέψιμες καταστροφές στους υφάλους. Οι μηχανότρατες όμως έχουν και έμμεσες επιδράσεις στους υφάλους: ακόμα και αν δεν καταστρέψουν άμεσα ένα τμήμα ενός υφάλου, αλιεύοντας στη γύρω περιοχή αυξάνουν τοπικά την ιζηματοποίηση, θολώνοντας έτσι το νερό. Αυτό περιορίζει την ποσότητα του φωτός και συνεπώς την φωτοσύνθεση των φυκών, άρα και την περαιτέρω ανάπτυξη.
2. Ρύπανση: Η επιστημονική κοινότητα έχει καταλήξει στο συμπέρασμα πως η ρύπανση όχι μόνο εξασθενεί την ανάπτυξη των ασβεστολιθικών ενδιαιτημάτων παρεμποδίζοντας την ανάπτυξη κοραλλιογενών φυκών, αλλά οδηγεί στη μείωση της βιοποικιλότητας και αφθονίας των ειδών.
3. Είδη εισβολείς: Τα ασβεστολιθικά ενδιαιτήματα απειλούνται από ξενικά είδη φυκών που έχουν γίνει είδη εισβολείς. Μεγαλύτερη απειλή αποτελεί το είδος Womersleyella setacea - ένα κόκκινο φύκος που σχηματίζει ένα στρώμα 1-2mm πάνω από τον ύφαλο. Η επίδραση του είναι πολυποίκιλη καθώς μειώνει ή περιορίζει την φωτοσύνθεση. Επιπρόσθετα, εμποδίζει την εγκατάσταση προνυμφών διαφόρων ειδών και την ανάπτυξη άλλων ειδών μακροφυκών.
4. Παράκτια ανθρωπογενής δραστηριότητα: Οι ύφαλοι ασβεστολιθικών ροδοφυκών απειλούνται από αλλαγές στην παράκτια χρήση γης που επηρεάζουν το ποσοστό ιζηματοποίησης και τη θολότητα / διαύγεια του νερού. Για παράδειγμα δραστηριότητες όπως η αποψίλωση, η αναμόρφωση του τοπίου και άλλες δραστηριότητες, καταλήγουν σε εκτεταμένη διάβρωση μέσα στη θάλασσα.
5. Κλιματικές αλλαγές: Η αύξηση του CO2 στην ατμόσφαιρα εξαιτίας ανθρωπογενών δραστηριοτήτων πολύ πιθανόν να οδηγήσει σε απορρόφηση μεγάλης ποσότητας CO2 από τους ωκεανούς. Αυτό με τη σειρά του θα οδηγήσει σε μείωση του pH των ωκεανών, φαινόμενο γνωστό και ως όξυνση. Η μεταβολή στο pH του ωκεανού αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν (κατά τα τελευταία 300 εκατομμύρια χρόνια). Αυτή η εξέλιξη είναι εξαιρετικά ανησυχητική για τους υφάλους ασβεστολιθικών ροδοφυκών και τους κοραλλιογενείς υφάλους, καθώς η παραγωγή ανθρακικού ασβεστίου από τους οργανισμούς που δημιουργούν υφάλους, παρεμποδίζεται από τη μείωση του pH.
6. Υποβρύχιες Καταδύσεις: Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι που είναι προσβάσιμοι από τους δύτες κινδυνεύουν από φυσική καταστροφή, που μπορεί να είναι τυχαία ή να οφείλεται στην απομάκρυνση οργανισμών όπως τα γοργόνια και το κόκκινο κοράλλι. Ευτυχώς, η πλειονότητα των υφάλων ασβεστολιθικών ροδοφυκών στο Αιγαίο, βρίσκεται σε βάθος 70-90 μέτρων οπότε δεν είναι στην ακτίνα δράσης όσων συμμετέχουν σε ψυχαγωγικές υποβρύχιες καταδύσεις.

Προστασία

Παρόλο που οι τράτες, δράγες ή η χρήση άλλων καταστρεπτικών αλιευτικών εργαλείων στους υφάλους είναι παράνομη, η περιοχή αυτών των υφάλων στην Ελλάδα δεν έχει χαρτογραφηθεί, οπότε η σχετική νομοθεσία προστασίας είναι αδύνατον να εφαρμοστεί έως ότου πραγματοποιηθεί εκτεταμένη χαρτογράφηση της περιοχής που καλύπτεται από αυτά τα ενδιαιτήματα. Είναι άμεση προτεραιότητα η εφαρμογή του υπάρχοντος καθεστώτος προστασίας που διέπει τους υφάλους όπως και η επέκτασή του, ώστε να εφαρμοστεί άμεση απαγόρευση αλιείας με συρόμενα αλιευτικά εργαλεία, όχι μόνο πάνω από τους υφάλους αλλά και στην ευρύτερη περιοχή για την αποφυγή έμμεσης καταστροφής εξαιτίας της αυξημένης ιζηματοποίησης.

Καθεστώς Προστασίας
Αυτό το μοναδικό ενδιαίτημα υψηλής βιοποικιλότητας, καλύπτεται από ισχυρό καθεστώς προστασίας και πιο συγκεκριμένα:

• Ευρωπαϊκή Αλιευτική Νομοθεσία EC 1967/2006 σχετική με μέτρα διαχείρισης για τη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στην Μεσόγειο Θάλασσα: «Απαγορεύεται η αλιεία με δίχτυα τράτας, δράγες, τράτες ή παρόμοια δίχτυα πάνω από κοραλλιογενή ενδιαιτήματα».
• Σύμβαση της Βέρνης
• Κόκκινη Βίβλος της Μεσογείου

Δυστυχώς, η εφαρμογή των ανωτέρω συμβάσεων καθίσταται αδύνατη, διότι η τοποθεσία της πλειονότητας των υφάλων ασβεστολιθικών ροδοφυκών παραμένει άγνωστη.

www.archipelago.gr/LinkClick.aspx?fileti...l7R6WdU%3d&tabid=212

"Εμπόδιο στο γκρέμισμά σας, το κτίσιμό μας. Εμπόδιο στον παραλογισμό σας, η λογική μας". Επιστολή δασκάλου στην Υπουργό Παιδείας

antiparakmi.blogspot.com/2012/03/blog-post_06.html

www.zougla.gr/money/article/egri8ike-i-s...ikromeses-epixirisis